Błogosławiony Jerzy Matulewicz był i czuł się Litwinem, ale nade wszystko chrześcijaninem, wiernym synem Kościoła Katolickiego. Od dzieciństwa pragnął wolności Litwy, jako kapłan dążył do wzrostu duchowego i dobrobytu narodu litewskiego, jako zakonnik rozumiał potrzebę rozwoju rodzimego życia zakonnego, a będąc biskupem wileńskim, chciał się przysłużyć dobrze wszystkim w swojej diecezji i w diecezjach sąsiadujących.
Rozumiał, że dobro wyświadczone innym narodom sprzyja dobru własnego narodu. Nie akceptował jednak zakłamania. Był znawcą problematyki teologiczno-dogmatycznej prawosławia. Z pierwszą wiadomością od Ks. Michalkiewicza w marcu 1918 roku o przedstawianiu go jako kandydata na biskupa do Wilna, całkowicie usunął się do rodzimego Mariampola. Bronił się przed tą ewentualnością w Warszawie u wizytatora apostolskiego i w Monachium u nuncjusza. Mianowany na stolicę biskupią w Wilnie wbrew Jego woli, przyjął decyzję Papieża w duchu posłuszeństwa, gdy została mu ona przedstawiona jako ostateczna. Podjął decyzję o swojej konsekracji w katedrze kowieńskiej w dniu 1 grudnia 1918 roku i przyjął sakrę biskupią z ręki biskupa Karewicza. W ten sposób jeszcze raz podkreślił swoją jedność z narodem litewskim, a w ingresie do katedry wileńskiej 8 grudnia dał wyraz swojej woli służby wszystkim bez różnicy mieszkańcom tej wielkiej diecezji.

W całym swoim życiu był zdany duchowo na Bożą Opatrzność. Przyszedł na świat w narodzie, do którego chrześcijaństwo dotarło z dwu stron: ze Wschodu - prawosławne, a z Zachodu - katolickie. Studia w Kielcach i Warszawie, a potem w Petersburgu i Fryburgu, dawały Mu szansę obcowania z teologią katolicką i prawosławną nie tylko w nauce, ale także w spotkaniu z ludźmi obu wyznań. Bez własnego wyboru w diecezji wileńskiej znalazł się w ogniu starcia narodów, języków, kultur i religii oraz wyznań.

Stało się coś nadzwyczajnego, że wraz z naznaczeniem Ks. Jerzego Matulewicza na biskupstwo wileńskie jako ordynariusza i po przyjęciu tej decyzji z gratulacjami przez kapitułę wileńską, uwolniony został Józef Piłsudski, a w dniu ogłoszenia niepodległości Państwa Polskiego, wizytator apostolski w imieniu Trzeba zauważyć, że wypadło Mu pełnić zadania ordynariusza w bardzo trudnym okresie zwłaszcza pod względem politycznym na tym terenie. To Jemu też przypadło w obecnej katedrze białostockiej przewodniczyć w modlitwie dziękczynnej za "cud nad Wisłą" z udziałem w Niej Józefa Piłsudskiego z wojskiem polskim.